LINK geeft Utrechtse straten vrouwennamen
“Onze straten vertellen een verhaal over wie we eren en wie we vergeten,
met deze actie laten we zien dat Utrecht ook gevormd is door vrouwen, queer pioniers, vrijheidsstrijders
en stemmen die te lang onzichtbaar zijn gebleven.”
Pepijn Zwanenberg – LINK
In het weekend van Internationale Vrouwendag geeft LINK een aantal Utrechtse straten voor één dag een andere naam. Straatnaamborden worden tijdelijk overplakt met de namen van vrouwen die hebben gestreden voor vrijheid, emancipatie en rechtvaardigheid.
Met deze actie wil LINK zichtbaar maken hoe scheef het straatbeeld nog altijd is. Veel straten in Utrecht dragen de namen van koloniale bestuurders, militairen of politieke figuren uit een tijd van onderdrukking, terwijl vrouwen – en zeker vrouwen van kleur, queer pioniers en vrijheidsstrijders – nauwelijks voorkomen in de openbare ruimte. Hiermee wil LINK de geschiedenis te verbreden en bevragen.
Zo zijn er in Utrecht straten vernoemd naar figuren uit koloniale of militaristische tradities, zoals Jan Pieterszoon Coen, Christoffel Columbus, Robert Baden-Powell en Piet Hein. Maar ook naar Cornelis van der Voort van der Zijp, voormalig burgemeester van Maartensdijk en mede-oprichter van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). Door daar tijdelijk andere namen naast te zetten wil LINK een gesprek openen over wie we vandaag zichtbaar willen maken in de stad.
LINK pleit er al langer voor om het straatbeeld inclusiever te maken. In het ‘Manifest Solidariteit in de openbare ruimte’ roept LINK op om in Utrecht meer ruimte te geven aan namen van vrouwen, vrijheidsstrijders, queer helden en mensen van kleur, zodat de openbare ruimte beter weerspiegelt wie de stad werkelijk vormt.
“De stad is van iedereen,” zegt Claire Dercks. “Dan moeten we dat ook terugzien op onze straatnaamborden. Internationale Vrouwendag is een mooi moment om dat letterlijk zichtbaar te maken. The future is female.”
Dirkje Kuik (1929–2008)
Utrechts schrijver, tekenaar en dichter; uitgesproken eigenzinnig kunstenaar die in haar werk en leven de grenzen van gender en seksualiteit bevroeg. Kuik was een transgender pionier in een tijd waarin daar nauwelijks taal of ruimte voor was. Decennialang een markante stem in de Utrechtse literaire en artistieke kringen.
Astrid Roemer (1947–2024)
Surinaams-Nederlandse schrijver en dichter; eerste Nederlandstalige auteur die de P.C. Hooftprijs ontving. In haar werk onderzoekt zij kolonialisme, migratie, geweld en vrouwelijke autonomie, en geeft zij stem aan Caribische en zwarte perspectieven binnen de Nederlandse literatuur.
Anja Meulenbelt (1945– )
Schrijver, activist en voormalig senator; een van de bekendste stemmen uit de tweede feministische golf. Met De schaamte voorbij gaf zij woorden aan persoonlijke en politieke bevrijding en bleef zij zich inzetten voor vrouwenrechten, solidariteit en internationale rechtvaardigheid.
Fatma Hassouna (1999–2025)
Palestijnse fotojournalist uit Gaza, documenteerde met moed het dagelijks leven onder oorlog en werd gedood door een luchtaanval kort nadat een film over haar, ‘Put your soul on your hand and walk’, was geselecteerd voor het Filmfestival van Cannes.
Rosa Luxemburg (1871–1919)
Revolutionair socialist, denker en internationaalist; pleitte voor democratie, sociale rechtvaardigheid en verzet tegen militarisme en oorlog. Luxemburg combineerde radicale systeemkritiek met een diep geloof in vrijheid en solidariteit, en werd in 1919 vermoord vanwege haar politieke overtuigingen.
Petronella Moens (1762–1843)
Utrechts dichter, schrijver en uitgever. Moens pleitte voor vrouwenonderwijs en maatschappelijke gelijkwaardigheid en sprak zich in haar werk uit tegen slavernij en koloniale onderdrukking.
Straatnamen die we overplakken
Burgemeester van der Voort van der Zijplaan:
Cornelis van der Voort van der Zijp (1876–1935)
Utrechts ingenieur en burgemeester van Maartensdijk; mede-oprichter van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) in 1931. Speelde een rol in de vroege organisatie en ideologische vorming van de beweging. Zijn naam is verbonden aan een periode waarin autoritaire en fascistische ideeën ook in Nederland politieke voet aan de grond kregen.
J.P. Coenstraat:
Jan Pieterszoon Coen (1587–1629)
Gouverneur-generaal van de VOC in Nederlands-Indië; speelde een centrale rol in de vestiging van de Nederlandse koloniale macht in Azië. Onder zijn bestuur vond in 1621 de gewelddadige onderwerping van de Banda-eilanden plaats, waarbij duizenden mensen omkwamen of werden verdreven.
Columbuslaan:
Christoffel Columbus (1451–1506)
Zeevaarder in dienst van de Spaanse kroon; zijn reizen naar het Caribisch gebied markeerden het begin van langdurige Europese kolonisatie in Amerika. De daaropvolgende verovering en exploitatie gingen gepaard met geweld, slavernij en massale sterfte onder inheemse bevolkingen.
Baden-Powellweg:
Robert Baden-Powell (1857–1941)
Brits militair en oprichter van de scoutingbeweging. Diende in koloniale oorlogen binnen het Britse rijk en werd een symbool van imperialistische opvoedingsidealen. Zijn nalatenschap wordt deels herijkt in het licht van koloniale en raciale denkbeelden uit zijn tijd.
Piet Heinstraat:
Piet Hein (1577-1629)
Hein was in dienst van de West-Indische Compagnie (WIC) en voerde kaperij uit, wat inhield dat hij met geweld Spaanse schepen buitmaakte. Hij was onderdeel van het koloniale systeem dat destijds onlosmakelijk verbonden was met slavernij en uitbuiting.
M.A. de Ruyterstraat:
Michiel de Ruyter (1607-1676)
In dienst van de West-Indische Compagnie (WIC) heroverde De Ruyter in 1664-1665 Nederlandse forten in West-Afrika die door de Engelsen waren ingenomen. Hij hielp hiermee de handelsroute te herstellen die cruciaal was voor de trans-Atlantische slavenhandel. Daarnaast heeft hij in zijn loopbaan direct betrokkenheid getoond bij het handelen in mensen.
